BALONLU FOK

Balonlu fok, Arktik ve kuzey Atlantik sularında yaşayan, kafasında şişirilebilir büyük bir kese bulunan orta boy bir fok türüdür. Yunanca “kese taşıyıcısı” anlamına gelen “Cystophora” adı, yetişkin erkeğin başındaki bu kese özelliğine atfen verilmiştir. Eşeysel dimorfizm bu türde belirgindir: erkekler dişilerden biraz daha uzundur ve yaklaşık 2,5 m’ye kadar ulaşabilirken, dişiler ortalama 2,2 m boydadır. Aralarındaki en büyük fark ağırlıktadır; erkekler 300 kg’a kadar çıkabilirken, dişiler genellikle 160 kg civarındadır. Balonlu fokların gövdesi siyahımsı gri mavi tonlarında tüylerle kaplıdır ve üzerinde siyah noktalar bulunur. Yüzlerinin önü siyahtır ve bu renk arkada gözlerin hemen arkasına kadar uzanır. Yeni doğan yavruların kürkü sırtlarında mavigri, karınlarında ise beyazımsı renktedir; bu nedenle “mavi sırtlılar” olarak da adlandırılırlar. Yavrular yaklaşık 14 aylıkken mavigri kürklerini dökerler. Balonlu fok erkeklerinin burunlarında bulunan şişirilebilir başlık, çiftleşme mevsiminde dişilerin dikkatini çekmek ve rakip erkekleri korkutmak için kullanılır. Başlık sönükken gözler arasında aşağı doğru sarkar; şişirildiğinde pembemsi kırmızı bir balona benzeyen bir görünüm alır. Bu foklar hem karada hem suda 500–6 Hz aralığında sesler çıkarabilir ve iletişim için bu sesleri kullanabilirler. Balonlu foklar, 47–80° K enlemleri arasında yayılış gösterir; Kuzey Amerika’nın doğu kıyısı, Norveç kıyıları, İzlanda ve kuzeydoğu Grönland çevresi gibi bölgelerde yaşarlar. Bazen Sibirya civarında da rastlanmıştır. Dişiler 2–9 yaşları arasında cinsel olgunluğa erişir ve çoğu dişinin ilk yavruyu yaklaşık 5 yaşında doğurduğu tahmin edilir; erkekler ise genellikle 4–6 yaşlarında cinsel olgunluğa erişir. Üreme sırasında erkekler şişirilmiş burun keselerini kullanarak birbirlerini tehdit eder ve dişiye ulaşmaya çalışır. Çiftleşme suda gerçekleşir ve gebelik süresi 240–250 gündür. Dişiler genellikle mart veya nisan aylarında tek bir yavru doğururlar. Balonlu fokların diyetinde ringa balığı, kutup morina balığı ve pisi balığı gibi çeşitli balıklar bulunur; ayrıca ahtapot ve karides de tüketirler. Yavrular çoğunlukla kıyıdan beslenmeye başlar ve kalamar ile kabukluları yerler. Bu türün doğal yırtıcıları arasında köpekbalıkları, kutup ayıları ve katil balinalar bulunur. Balonlu fokların maksimum yaşam süresi yaklaşık 35 yıldır. Eşeysel dimorfizm nedeniyle erkeklerle dişiler arasında yaşam süresi farklılık gösterebilir; erkeklerin daha büyük vücutlarına rağmen yaşam süreleri dişilere göre genellikle daha kısadır.