GÖKDOĞAN

Gökdoğan, 36–58 cm boya, 410–1600 g ağırlığa ve 79–114 cm kanat açıklığına sahip yırtıcı bir kuş türüdür. Dünya üzerindeki en geniş yayılımlı karasal sıcak kanlı canlılardan biri olarak bilinir. Yanaklarından aşağı doğru inen koyu bıyıkları ve sivri kanatlarıyla tanınır; deneyimli bir kuş gözlemcisi tarafından diğer doğan türlerinden kolayca ayırt edilebilir. Bu doğan türü, Arktik daire dahil dünya genelinde çok çeşitli habitatlarda ürer; kutuplardan çöllere, tropik adalardan 3000 m yüksekliğe kadar dağ zirvelerine kadar her yerde yaşayabilir. Arktik daire içinde yaşayan bireyler, kışı geçirmek için daha güney enlemlere göç eder. İngilizce adı “peregrine” (gezgin), Arktik’te üreyen gökdoğanlarının kışın Şili ve Arjantin’e kadar göç ettikleri gerçeğine işaret eder. Gökdoğanlar genellikle dik yamaçlardaki kaya çıkıntılarında yuva yaparlar; ancak karga gibi başka kuşların yuvalarını da kullandıkları görülmüştür. Şehirleşmeyle birlikte bu tür, şehirlerde bina çatılarında da yaygın şekilde üremeye başlamıştır. Bu kuşlar esas olarak büyük ölçüde kuşlarla beslenirler, ancak bazen yarasa ve küçük kemirgenlerle de beslendikleri gözlemlenmiştir. Gökdoğanlar küçük ötücü kuşlardan kazlara kadar farklı boy gruplarındaki kuşları avlayabilir ve avlarını genellikle havada yakalarlar. Gökdoğanların en dikkat çekici özelliklerinden biri de dalış uçuşlarında saatte 320 km’ye kadar çıkan hızlara ulaşabilmeleridir; bu hız onları dünyanın en hızlı canlısı yapar. Geçmişte, 1940’lardan 1970’lere kadar yaygın böcek ilacı kullanımı nedeniyle gökdoğan popülasyonlarında büyük ölümler yaşanmıştır. Özellikle DDT gibi pestisitler yumurta kabuklarının incelmesine ve yavru kayıplarına yol açmıştır. Ancak tarım ilaçlarının kullanımı iyileştikçe ve koruma çalışmaları arttıkça günümüzde gökdoğan popülasyonları yeniden artış göstermektedir.